Przejdź do głównej treści

Wprowadzenie

PrimaSTEM to zestaw robotyczny z programowalnym robotem oraz pilotem z kompletem żetonów poleceń. Zestawu można używać w profilaktyce i korekcji zaburzeń poznawczych u osób starszych.

Grupa docelowa

  • Osoby starsze z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi
  • Osoby po chorobach neurologicznych
  • Pacjenci z wczesnymi stadiami chorób neurodegeneracyjnych

Przeciwwskazania

  • Poważne zaburzenia widzenia
  • Znaczne zaburzenia ruchowe kończyn górnych
  • Ciężka demencja
  • Ostre zaburzenia psychiczne

Pierwsze zajęcia

Trwają około 35 minut. Przed rozpoczęciem prosimy przeczytać przeciwwskazania powyżej. Jeśli nie mają Państwo jeszcze urządzenia, wszystkie kroki można wykonać w symulatorze.
1

Poznanie zestawu, 10 minut

Pokazać robota, pilot i żetony Naprzód, Prawo i Lewo. Uczestnik kładzie na pilocie jeden żeton Naprzód, naciska ▶ Start i patrzy, jak jedzie robot. Szybki start wyjaśnia, jak działają pilot i robot.
2

Pierwsza trasa, 10 minut

Wyznaczyć cel dwa–trzy pola od robota. Uczestnik układa żetony, uruchamia program i sprawdza, czy robot dojechał. W symulatorze służy do tego łatwy labirynt.
3

Przerwa, 5 minut

Po 15–20 minutach pracy potrzebny jest odpoczynek.
4

Figura, 10 minut

Uczestnik układa program, według którego robot objedzie kwadrat. W symulatorze należy otworzyć zadanie z kwadratem: robot ma przejechać po przerywanym konturze.
Na koniec warto zapytać, co było łatwe, a co trudne. Od odpowiedzi zależy, od czego zacząć następne zajęcia.

Zasady ogólne

Z wiekiem i w chorobach neurodegeneracyjnych może pogarszać się pamięć oraz słabnąć zdolność myślenia abstrakcyjnego, uczenia się i twórczego rozwoju. Zajęcia z zestawem PrimaSTEM pomagają spowolnić te procesy, ćwicząc różne funkcje poznawcze w formie gry.

Organizacja zajęć

  • Czas jednych zajęć: 30-45 minut
  • Częstotliwość zajęć: 2-3 razy w tygodniu
  • Forma: indywidualna lub w małych grupach (2-4 osoby)
  • Wymagane przerwy: 5-10 minut po każdych 15-20 minutach pracy

Zasady prowadzenia zajęć

  1. Stopniowe zwiększanie trudności zadań
  2. Uwzględnianie indywidualnych cech i ograniczeń
  3. Tworzenie pozytywnej atmosfery emocjonalnej
  4. Przeplatanie różnych rodzajów ćwiczeń
  5. Obowiązkowa informacja zwrotna i zachęta

Główne obszary korekcji

Funkcje poznawcze

  • Pobudzanie aktywności intelektualnej
  • Rozwój myślenia przestrzennego i pamięci
  • Poprawa pamięci wzrokowej i słuchowo-werbalnej
  • Trening myślenia logicznego i rachunku w pamięci
  • Rozwijanie umiejętności planowania i kontroli działania
  • Trening widzenia peryferyjnego

Aspekty społeczne i emocjonalne

  • Podtrzymywanie osobistego potencjału i aktywności społecznej
  • Stwarzanie możliwości wyrażania siebie
  • Pokonywanie barier w komunikacji
  • Budowanie pozytywnego tła emocjonalnego

Warianty zajęć i ćwiczenia w formie gry

1. Ćwiczenia podstawowe (okres adaptacji)

  • Zapoznanie z żetonami poleceń
  • Proste ruchy robota po linii prostej
  • Wykonywanie podstawowych skrętów
  • Układanie prostych sekwencji poleceń
Materiały

2. Trening myślenia przestrzennego

Budowanie tras

  • Najkrótsza droga
  • Z przeszkodami
  • Z losowym zestawem żetonów poleceń
  • Według zadanego algorytmu
  • Wybór poprawnej trasy spośród zaproponowanych
  • Budowanie trasy powrotnej

Poziomy trudności

  1. Określanie punktu końcowego na podstawie zadanej trasy
  2. Wybór poprawnej trasy z listy
  3. Określanie punktu startowego na podstawie znanego punktu końcowego

Praca z rzeczywistymi przestrzeniami

  • Odtwarzanie znanych pomieszczeń (pokoje w domu, korytarze)
  • Planowanie tras w pomieszczeniach
  • Poruszanie się po labiryntach
Materiały

3. Trening umiejętności planowania

  • Budowanie algorytmów dla codziennych czynności:
    • „Jestem w sklepie – kupuję według listy”
    • „Szykuję się do wyjścia z domu – co robię po kolei?”
  • Używanie kart z obrazkami przedmiotów i czynności
Materiały

4. Trening pamięci przestrzennej

  • Zapamiętywanie i odtwarzanie tras (wzrokowo, ze słuchu)
  • Techniki mnemotechniczne (metoda Cycerona)
  • Gra typu „Memo”:
    • Szukanie i zapamiętywanie par kart
Materiały
  • Schody w symulatorze: należy obejrzeć, jak jedzie robot, zamknąć okno i ułożyć trasę na pilocie z pamięci.

5. Gry matematyczne

  • Labirynty matematyczne – poruszanie się po polach z przykładami
  • Trasa arytmetyczna – dodawanie/odejmowanie tej samej liczby
Materiały

6. Gry słowne

  • Szukanie przysłów na planszy
  • Układanie wyrazów z rozsypanych liter
  • Układanie tras na podstawie obrazków z określonymi dźwiękami
Materiały

7. Gry z ołówkiem (rysowanie)

Dyktanda graficzne

  • Budowanie algorytmu na podstawie rysunku
  • Dokańczanie symetrycznej połowy
  • Poprawianie błędów w algorytmie
  • Rysowanie odbicia lustrzanego
  • Obracanie figury o 90 stopni
  • Tworzenie wzorów i ornamentów z użyciem pętli
Materiały

8. Gry komunikacyjne

Ćwiczenia rywalizacyjne

  • Zbieranie jak największej liczby żetonów bonusowych
  • Gra typu „Monopoly” z robotem
  • Gra słowna z szukaniem liter
  • Gra planszowa „Labirynt” dla dwóch graczy
Materiały
  • Łamigłówki dla par i grup są niżej, w części „Łamigłówki”.

Łamigłówki

Zadania przy stole, w parach lub małych grupach. Robota należy postawić na dużym arkuszu papieru i włożyć marker. Robot jedzie 15 cm na krok i skręca o 90°. Odpowiedź jest ukryta pod każdym zadaniem. Link do symulatora jest dla prowadzącego, żeby wcześniej sprawdzić zadanie.

Zgadywanie rysunku

Prowadzący układa program na pilocie i nie mówi, co powstanie. Robot rysuje, a uczestnicy próbują pierwsi odgadnąć rysunek. Kto zgadnie, dostaje punkt. Więcej programów jest w Przykłady rysunków. Uruchom w symulatorze

Program na pilocie

Domek.

Co narysuje robot

Zamiana jednego żetonu

Robot rysuje schodki. Zamienić jeden żeton tak, żeby robot narysował kwadrat. Uruchom w symulatorze

Program na pilocie

Co narysuje robot

W dolnym rzędzie zamienić „Lewo” na „Prawo”. Robot objedzie kwadrat dwa razy.Uruchom w symulatorze

Program na pilocie

Co narysuje robot

Zgadywanie programu

Prowadzący układa program tak, żeby uczestnicy nie widzieli pilota. Robot zaczyna w lewym dolnym punkcie, patrzy w górę i rysuje odwrócone U. Uczestnicy układają program, który narysuje taki sam kształt, i sprawdzają go na robocie.

Co narysuje robot

„Naprzód” ×2, „Prawo”, „Naprzód”, „Prawo”, „Naprzód” ×2. Dobry jest każdy program, który daje taki sam rysunek.Uruchom w symulatorze

Program na pilocie

To samo czy nie?

Oto dwa programy. Czy robot narysuje według nich to samo? Najpierw uczestnicy się spierają, potem sprawdzają: uruchamiają oba programy z tego samego miejsca.

Program 1

Program 2

Tak. Trzy skręty „Prawo” ustawiają robota tak samo jak jeden skręt „Lewo”.Uruchom w symulatorze: Program 1 · Uruchom w symulatorze: Program 2

Co narysuje robot

Do domu

Zaznaczyć ołówkiem punkt startu. Robot odjechał od niego według tego programu. Ułożyć program, który zawróci go na start. Uruchom w symulatorze

Program na pilocie

Co narysuje robot

„Prawo” ×2, „Naprzód”, „Lewo”, „Naprzód” ×2. Inne rozwiązanie: „Wstecz”, „Prawo”, „Naprzód” ×2.Uruchom w symulatorze

Program na pilocie

Co narysuje robot

Ocena skuteczności

Metody kontroli

  • Regularne testowanie funkcji poznawczych
  • Obserwowanie zmian w wykonywaniu zadań
  • Zbieranie opinii uczestników
  • Prowadzenie dziennika zajęć

Kryteria sukcesu

  • Lepsze wyniki w zadaniach
  • Coraz trudniejsze wykonywane ćwiczenia
  • Pozytywna subiektywna ocena uczestników
  • Przenoszenie umiejętności do codziennego życia

Zalecenia dotyczące dostosowania programu

Indywidualizacja

  • Uwzględnianie ograniczeń fizycznych
  • Dostosowanie tempa zajęć
  • Zmiana zadań zgodnie z zainteresowaniami uczestników
  • Tworzenie indywidualnego planu postępów

Praca grupowa

  • Tworzenie grup według poziomu umiejętności
  • Wprowadzanie elementów rywalizacji
  • Wspieranie wzajemnej pomocy
  • Tworzenie komfortowego środowiska społecznego
Ostatnia modyfikacja 14 listopada 2026