Voor ouderen

​

INLEIDING

PrimaStem is een robotisch complex bestaande uit een programmeerbare robot en een bedieningspaneel met een set commandochips. Het complex kan worden gebruikt voor preventie en correctie van cognitieve stoornissen bij ouderen.

​

Doelgroep

• Ouderen met lichte cognitieve stoornissen
• Personen na neurologische aandoeningen
• Patiënten in vroege stadia van neurodegeneratieve ziekten

​

Contra-indicaties

• Ernstige visuele stoornissen
• Uitgesproken motorische stoornissen van de bovenste ledematen
• Ernstige dementie
• Acute psychische stoornissen

​

ALGEMENE PRINCIPES

Met de leeftijd en bij neurodegeneratieve ziekten kunnen geheugenverslechtering, verminderd vermogen tot abstract denken, leren en creatieve ontwikkeling optreden. Sessies met de PrimaStem-set helpen deze processen te vertragen door verschillende cognitieve functies op speelse wijze te trainen.

​

Methodologische richtlijnen

​

Organisatie van sessies

• Duur van één sessie: 30-45 minuten
• Frequentie van sessies: 2-3 keer per week
• Formaat: individueel of in kleine groepen (2-4 personen)
• Vereiste pauzes: 5-10 minuten na elke 15-20 minuten werk

​

Principes voor het uitvoeren van sessies

1. Geleidelijke verhoging van taakcomplexiteit
2. Rekening houden met individuele kenmerken en beperkingen
3. Creëren van een positieve emotionele sfeer
4. Afwisseling van verschillende soorten oefeningen
5. Verplichte feedback en aanmoediging

​

HOOFDGEBIEDEN VAN CORRECTIE

​

Cognitieve functies

• Stimulering van intellectuele activiteit
• Ontwikkeling van ruimtelijk denken en geheugen
• Verbetering van visueel en auditief-verbaal geheugen
• Training van logisch denken en hoofdrekenen
• Ontwikkeling van plannings- en controlevaardigheden
• Training van perifeer zicht

​

Sociaal-emotionele aspecten

• Behoud van persoonlijk potentieel en sociale activiteit
• Creëren van mogelijkheden voor zelfexpressie
• Overwinnen van communicatiebarrières
• Vormen van een positieve emotionele achtergrond

​

TRAININGSOPTIES EN SPELENDE OEFENINGEN

​

1. Basisoefeningen (aanpassingsperiode)

• Kennismaking met commandochips
• Eenvoudige robotbewegingen in rechte lijn
• Uitvoeren van basisdraaiingen
• Maken van eenvoudige commandosequenties

​

2. Training van ruimtelijk denken

​

Routebouw

• Kortste weg
• Met obstakels
• Met gebruik van willekeurige set commandotokens
• Volgens gegeven algoritme
• Kiezen van de juiste route uit voorgestelde opties
• Bouwen van een omgekeerde route

​

Moeilijkheidsgraden

1. Bepalen van eindpunt bij gegeven route
2. Kiezen van de juiste route uit een lijst
3. Bepalen van startpunt vanuit bekend eindpunt

​

Werken met echte ruimtes

• Modelleren van bekende ruimtes (kamers, gangen in huis)
• Plannen van binnenroutes
• Doorlopen van doolhoven

​

3. Training van planningsvaardigheden

• Bouwen van algoritmen voor dagelijkse handelingen:
  • “Ik ben in de winkel – kopen volgens lijst”
  • “Ik bereid me voor om naar buiten te gaan – wat zijn mijn acties?”
• Gebruik van kaarten met afbeeldingen van objecten en acties

​

4. Training van ruimtelijk geheugen

• Onthouden en reproduceren van routes (visueel, auditief)
• Gebruik van mnemotechnieken (Cicero-methode)
• “MEMO”-type spel:
  • Zoeken en onthouden van gepaarde kaarten

​

5. Wiskundige spellen

• Wiskundige doolhoven – verplaatsen over vakken met voorbeelden
• Rekenroute – optellen/aftrekken van hetzelfde getal

​

6. Woordspellen

• Zoeken van spreekwoorden op het veld
• Samenstellen van woorden uit verspreide letters
• Maken van routes gebaseerd op afbeeldingen met specifieke klanken

​

7. Potloodspellen (tekenen)

​

Grafische dictaten

• Bouwen van een algoritme gebaseerd op een tekening
• Aanvullen van de symmetrische helft
• Corrigeren van fouten in het algoritme
• Tekenen van een spiegelbeeld
• Draaien van een figuur met 90 graden
• Maken van patronen en ornamenten met behulp van lussen

​

8. Communicatiespellen

​

Competitieve oefeningen

• Verzamelen van maximaal aantal bonuschips
• “Monopoly”-achtig spel met de robot
• Woordspel met letterzoekopdracht
• Bordspel “Doolhof” voor twee spelers

​

EVALUATIE VAN EFFECTIVITEIT

​

Controlemethoden

• Regelmatig testen van cognitieve functies
• Observeren van dynamiek in taakuitvoering
• Verzamelen van feedback van deelnemers
• Bijhouden van een sessiedagboek

​

Succescriteria

• Verbetering van taakuitvoeringsprestaties
• Verhoging van moeilijkheidsgraad van uitgevoerde oefeningen
• Positieve subjectieve evaluatie van deelnemers
• Overdracht van vaardigheden naar dagelijks leven

​

AANBEVELINGEN VOOR PROGRAMMA-AANPASSING

​

Individualisering

• Rekening houden met fysieke beperkingen
• Aanpassen van sessietempo
• Aanpassen van taken aan interesses van deelnemer
• Maken van een individueel progressieplan

​

Groepswerk

• Vormen van groepen naar vaardigheidsniveau
• Organiseren van competitieve elementen
• Ondersteunen van wederzijdse hulp
• Creëren van een comfortabele sociale omgeving